Καθημερινά καλούμαστε να διαχειριστούμε γεγονότα τα οποία περιέχουν αρνητικές αλλά και θετικές καταστάσεις. Είναι λοιπόν πιθανό να συμβούν δυσάρεστα απρόοπτα στον εργασιακό χώρο, ή να καθυστερήσουμε στην συνάντηση, ή να ζήσουμε επιτέλους μία συγκλονιστική εμπειρία.

Αρνητικά αλλά και θετικά γεγονότα τα επηρεάζουν σημαντικά την ψυχολογία μας αφού, έχει αποδειχτεί ότι κάθε φορά που εκτιθέμεθα στις καταστάσεις αντιδρούμε νοητικά, συναισθηματικά και συμπεριφορικά.

Υπό αυτήν την παρατήρηση, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεωρία υποστηρίζει ότι ο τρόπος σκέψης επηρεάζει την διάθεση και διαμορφώνει την συμπεριφορά του ανθρώπου. Πιο συγκεκριμένα, η κεντρική ιδέα της γνωσιακής-συμπεριφορικής φιλοσοφίας ορίζει ότι ο αρνητικός τρόπος σκέψης ευθύνεται για την δυσάρεστη ψυχολογία και την δυσλειτουργική συμπεριφορά που υιοθετούμε σε συγκεκριμένες συνθήκες.

Για παράδειγμα, αν συναντήσουμε μια δυσάρεστη εξέλιξη στην εργασία τότε, εύλογα θα στεναχωρηθούμε για ότι συμβαίνει και θα σκεφτούμε αρνητικά για το μέλλον καταλήγοντας σε ιδιόρρυθμες συμπεριφορές οι οποίες συντηρούν το πρόβλημα που παρουσιάστηκε κρατώντας εμάς στο σημείο της δυσκολίας.

Παράλληλα, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία προχωρά ένα ακόμα βήμα δίνοντας μια πιο αισιόδοξη προοπτική όσον αφορά την αλληλουχία της σκέψης, του συναισθήματος και της συμπεριφοράς.

Συνεπώς, το μοντέλο της γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας εστιάζει στην παρατήρηση και καταγραφή της αρνητικής αυτόματης σκέψης στοχεύοντας στην αναδόμηση αυτής με τις μεθόδους αμφισβήτησης, θεραπευτική παρέμβαση η οποία επιφέρει ανακουφιστικές αλλαγές στην συναισθηματική και συμπεριφορική αντίδραση του ανθρώπου που βιώνει την δυσάρεστη κατάσταση.

Άρα, αυτό που απαιτείται είναι να καταγραφούν αρχικά οι αρνητικές σκέψεις και, στην συνέχεια να αμφισβητηθούν θεραπευτικά εφαρμόζοντας την πραγματιστική, την ορθολογιστική και την νοοκατασκευαστική μέθοδο.
Όταν εφαρμόζουμε την πραγματιστική μέθοδο, δίνουμε έμφαση στην αντικειμενική αξιολόγηση της αρνητικής σκέψης διερευνώντας πόσο ρεαλιστικό είναι το περιεχόμενο της.
Ενώ στην ορθολογιστική μέθοδο, εξετάζουμε την εγκυρότητα της αρνητικής αυτόματης σκέψης ανιχνεύοντας τις πιθανότητες ισχυρότητας των σκέψεων.
Και στην νοοκατασκευαστική μέθοδο, επικεντρώνουμε την προσοχή στην αναδιαμόρφωση της δυσλειτουργικής σκέψης αναλογιζόμενοι τις εναλλακτικές ερμηνείες.
Η νοοκατασκευαστική μέθοδος θεωρείται η πλέον δραστική τεχνική αμφισβήτησης αφού στην πραγματικότητα, ωθεί τον θεραπευόμενο στην ρεαλιστική σκέψη αναδιαμορφώνοντας τις αρνητικές πεποιθήσεις.

Με αυτές τις θεραπευτικές τεχνικές επιτυγχάνουμε την γνωσιακή αναδόμηση των αρνητικών σκέψεων καταλήγοντας σε έναν πιο ρεαλιστικό τρόπο σκέψης ο οποίος σαφώς περιέχει αρνητικά αλλά και, θετικά στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα για την αντικειμενικότητα των σκέψεων μας.

Όμως, η γνωσιακή αναδόμηση δεν είναι αρκετή για να επέλθουν οι επιθυμητές αλλαγές στην ψυχολογική κατάσταση του θεραπευόμενου. Για αυτό, χρειάζεται να συμβούν ορισμένες διεργασίες στο επίπεδο της συμπεριφοράς για να εδραιωθεί το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Στο πλαίσιο εφαρμογής των συμπεριφορικών χειρισμών, το σταμάτημα της σκέψης ή η απόσπαση της προσοχής σε ένα ουδέτερο ή ευχάριστο ερέθισμα πχ ένας πίνακας ζωγραφικής αλλά και οι θετικές δραστηριότητες όπως να μιλάμε συχνότερα και να επικοινωνούμε καλύτερα με τους ανθρώπους, να αφιερώνουμε χρόνο σε εμάς καλύπτοντας τις επιθυμίες και οτιδήποτε άλλο μας γεμίζει ψυχικά δρουν ενισχυτικά στην αναδιαμόρφωση της διάθεσης.

Και φυσικά, σκεπτόμενοι ρεαλιστικά, να μην ξεχνάμε ποτέ ότι ακόμα και στην χείριστη των περιπτώσεων, αποκομίζουμε πάντα μια θετική εμπειρία η οποία δίνει ελπίδα για να προχωρήσουμε με περισσότερη δύναμη αντιμετωπίζοντας πιο εύκολα τα εμπόδια που ξεπηδούν στον δρόμο τα οποία ανατρέπουν προσωρινά αλλά όχι οριστικά την εξέλιξη μας.

Γιατί τελικά η ιστορία αποδεικνύει ότι κερδισμένος είναι ο άνθρωπος που περπάτησε σε δυσκολοδιάβατα μονοπάτια και παρ όλα αυτά, κατάφερε να φθάσει στον προορισμό του ξεδιπλώνοντας, βήμα προς βήμα, το μεγαλείο της ψυχικής δύναμης που διαθέτει ως ανθρώπινη οντότητα.

 

Βασιλική Γ. Βενέτη ΜΑ Κλινικής Ψυχολογίας

Ειδίκευση στη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία