Τρόποι Διαχείρισης της Κατάθλιψης

 

Ακούμε συχνά τους ειδικούς να υποστηρίζουν ότι η κατάθλιψη αποτελεί την ψυχική ασθένεια του αιώνα αφού επηρεάζει σημαντικά την διάθεση ενώ επιδρά άμεσα στον τρόπο σκέψης και στη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Η κατάθλιψη δεν έχει καμία σχέση με το μελαγχολικό συναίσθημα που βιώνουμε ίσως συχνά ως συνέπεια της έκθεσης σε στενάχωρες συναισθηματικά καταστάσεις. Αντιθέτως, το καταθλιπτικό συναίσθημα έχει μεγάλη ένταση και διάρκεια ενώ καταλήγει σε έκπτωση της λειτουργικότητας σε πολλούς τομείς της ζωής. Κάποιες φορές παρατηρούμε την εμφάνιση συγκεκριμένων σωματικών συμπτωμάτων ως μέσο εκτόνωσης της ψυχικής έντασης που νιώθουμε.

Πιο συγκεκριμένα, πάσχουμε από κατάθλιψη όταν σημειώνουμε καταθλιπτική διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας για ένα διάστημα τουλάχιστον δύο εβδομάδων, δεν νιώθουμε ευχαρίστηση και χάνουμε το ενδιαφέρον που είχαμε σε καθημερινές δραστηριότητες. ανησυχούμε και φοβούμαστε ότι θα συμβεί κάποιο κακό. Αισθανόμαστε δυσφορία, κοιμόμαστε πολλές ή λίγες ώρες, δεν έχουμε όρεξη για φαγητό ή τρώμε πολύ με αποτέλεσμα να αυξομειώνεται σημαντικά το σωματικό βάρος. Μπορεί να νιώθουμε κουρασμένοι σωματικά και ψυχικά, απαισιοδοξία και απογοήτευση για το μέλλον. Δεν έχουμε ερωτική διάθεση, δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε, να σκεφτούμε, να θυμηθούμε και να προχωρήσουμε σε αποφάσεις. Νιώθουμε ενοχές και έχουμε αρνητική εικόνα για τον εαυτό ενώ πιθανόν να σκεφτόμαστε συνεχώς το θάνατο.

Βέβαια ο ειδικός διαγιγνώσκει την ψυχική διαταραχή εφόσον, εκτιμώνται τουλάχιστον πέντε από τα αναφερθέντα συμπτώματα και, αυτά δεν μπορούν να αποδοθούν σε κάποιο πρόβλημα υγείας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, διαμορφώνουμε αρνητική θεώρηση για τον εαυτό, χαρακτηρίζοντας εμάς ως ανεπαρκείς, άχρηστους, και ελλιπείς ψυχικά, σωματικά και διανοητικά. Πιστεύουμε ότι το περιβάλλον είναι ιδιαίτερα απαιτητικό και απορριπτικό ενώ το μέλλον διαφαίνεται αρνητικό χωρίς ευχάριστες στιγμές και ελπιδοφόρες καταστάσεις.

Τα αίτια της κατάθλιψης διαχωρίζονται σε γενετικά, βιολογικά και ψυχολογικά. Στα γενετικά αίτια συναντάμε την κληρονομική προδιάθεση της διαταραχής. Στα βιολογικά αίτια, διάφορες ασθένειες όπως οι παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος πχ σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά και ενδοκρινείς παθήσεις όπως ο υποθυρεοδισμός, καθώς και οι λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος πχ AIDS, αλλά και κάποιες μορφές καρκίνου οι οποίες επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα και συγκεκριμένα την περιοχή του συναισθήματος επιφέροντας έντονη αλλαγή στην διάθεση. Επίσης, σημαντική είναι η μη ισορροπημένη λειτουργία αλλά και έκκριση των ουσιών των νευροδιαβιβαστών πχ της σεροτονίνης καθώς η χρήση φαρμάκων και ψυχότροπων ουσιών.

Στα ψυχολογικά αίτια γίνεται λόγος για πρώιμες εμπειρίες που σχετίζονται με φυσικές ή συναισθηματικές απώλειες, αρνητικά αλλά και τραυματικά γεγονότα ζωής και έντονες συναισθηματικά καταστάσεις.

Μπορεί όταν βιώνουμε αρνητικά συναισθήματα να πιστεύουμε ότι είναι δύσκολο να αισθανθούμε ευχάριστα, ωστόσο υπάρχουν κάποιες τεχνικές που μπορούν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην διαχείριση του αρνητισμού μας.

Είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο λοιπόν να συνειδητοποιήσουμε ότι τόσο οι σωματικές όσο και οι ψυχολογικές αντιδράσεις είναι αποτέλεσμα της κατάθλιψης και δεν αποτελούν χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας. Ενώ, οι σκέψεις είναι αρνητικές και υποκειμενικές αφού δεν αντιπροσωπεύουν την κατάσταση που βιώνουμε αλλά ενισχύονται από την αρνητική διάθεση.

Είναι επίσης βοηθητικό να μην θέτουμε δύσκολους και απαιτητικούς στόχους, να αναβάλουμε προσωρινά σημαντικές αποφάσεις, να μην αναλαμβάνουμε μεγαλύτερη ευθύνη από όση μπορούμε να “σηκώσουμε” και βεβαίως να ορίζουμε προτεραιότητες όσον αφορά τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Να επιβραβεύουμε τον εαυτό για οποιοδήποτε επίτευγμα και να συμμετέχουμε σε δραστηριότητες που βοηθούν να νιώσουμε ευχάριστα.

Να καταγράφουμε τις θετικές σκέψεις αλλά και να σκεφτόμαστε περισσότερο ρεαλιστικά.

Να επιδιώκουμε τη συντροφιά των άλλων ανθρώπων, να βγαίνουμε συχνά έξω και να ασκούμαστε σωματικά.

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοκαταστροφικότητας, να ενημερώνουμε το περιβάλλον, τον ειδικό που μας παρακολουθεί και να έχουμε πάντα κοντά τους αριθμούς των τηλεφωνικών γραμμών ψυχολογικής υποστήριξης ή άμεσης παρέμβασης σε καταστάσεις ανάγκης.

Μα πάνω από όλα, να αναγνωρίσουμε ότι είναι σημαντικό να συνεργαστούμε με επαγγελματίες ψυχικής υγείας για να ακολουθήσουμε τη σωστή θεραπεία καθ΄ ότι η έγκαιρη παρέμβαση προλαμβάνει την χρονιότητα των καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

 

Βασιλική Γ. Βενέτη ΜΑ Κλινικής Ψυχολογίας

Ειδίκευση στη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία